روشهای تمیز کردن ناخن ها

ناخن‌های تمیز فقط یک مسئله زیبایی نیستند. آن‌ها مثل یک آینه کوچک، وضعیت بهداشت فردی و حتی بخشی از سلامت عمومی بدن را نشان می‌دهند. بسیاری از افراد روزانه دست‌هایشان را می‌شویند اما لحظه‌ای به فضای باریک زیر ناخن فکر نمی‌کنند، همان فضایی که می‌تواند پناهگاه مناسبی برای گرد و غبار، باقی‌مانده غذا، چربی و میکروب‌ها باشد. وقتی ناخن کاشت هم وارد ماجرا می‌شود، ماجرا کمی پیچیده‌تر می‌شود چون لایه‌های ژل یا پودر، درزهایی ایجاد می‌کنند که تمیز نگه داشتن آن‌ها مهارت و دقت می‌خواهد.

در این مقاله سراغ روش‌های عملی و امتحان‌شده تمیز کردن ناخن و زیر ناخن می‌رویم. از روتین ساده روزانه تا محلول‌های خانگی، از ابزارهای درست تا اشتباه‌هایی که می‌توانند به بستر ناخن آسیب بزنند. اگر ناخن طبیعی دارید یا ناخن کاشت، در هر دو حالت چیزهای کاربردی برای انجام دادن پیدا می‌کنید.

چرا تمیز کردن ناخن مهم است؟

شاید فکر کنید تمیز کردن ناخن کاری حاشیه‌ای است که فقط قبل از مهمانی یا عکس گرفتن اهمیت پیدا می‌کند. اما واقعیت این است که زیر ناخن‌ها یکی از پرتراکم‌ترین نقاط بدن از نظر تجمع میکروارگانیسم‌هاست. ساختار ناخن طوری است که یک شیار باریک بین صفحه ناخن و پوست ایجاد می‌شود و همین شیار، محل گیر افتادن آلودگی‌ها است. دست‌ها هم ابزار اصلی کار روزمره‌اند، از باز کردن در و آشپزی گرفته تا تعویض پوشک کودک و رسیدگی به بیمار. یعنی هر چیزی که زیر ناخن جمع شود، می‌تواند به راحتی به دهان، چشم یا زخم منتقل شود.

از طرف دیگر، ناخن تمیز عمر طولانی‌تری دارد. وقتی زیر ناخن چربی و آلودگی جمع می‌شود، رطوبت محبوس می‌ماند و همین رطوبت زمینه‌ساز قارچ و باکتری است. ناخن کاشت هم از این قاعده مستثنی نیست، چون اگر آب زیر لایه ژل نفوذ کند و تخلیه نشود، بوی نامطبوع و تغییر رنگ دور از انتظار نخواهد بود.

راههای تمیز کردن ناخن ها

تمیز کردن ناخن یک کار تک‌مرحله‌ای نیست، مجموعه‌ای از عادت‌های کوچک است که در کنار هم نتیجه می‌دهند. بهترین رویکرد، ترکیب یک روتین روزانه سبک با یک رسیدگی هفتگی عمیق‌تر است. در ادامه مهم‌ترین روش‌ها را می‌بینیم.

شستشوی اصولی و روزانه

پایه همه چیز، شستشوی درست است. آب ولرم و صابون ملایم کافی است، به شرطی که حرکات دقیق باشد. کف صابون را روی ناخن و اطراف آن بمالید و با نوک انگشتان دست دیگر، پوست اطراف ناخن و لبه‌ها را ماساژ دهید. حدود بیست تا سی ثانیه فرصت بدهید و بعد آبکشی کنید. نکته مهم این است که صابون آنتی‌باکتریال قوی همیشه لازم نیست. صابون معمولی با شستشوی درست، عملکرد بسیار خوبی دارد و پوست را کمتر خشک می‌کند.

برس زدن زیر ناخن

برس ناخن با موهای نرم، ابزار اصلی تمیز کردن زیر ناخن است. برس را کمی خیس کنید، صابون بزنید و به آرامی زیر لبه ناخن حرکت دهید. حرکت باید کوتاه و سطحی باشد، نه عمیق. اگر برس را تا عمق بستر ناخن فرو ببرید، هم پوست حساس را زخمی می‌کنید و هم راه ورود میکروب را باز می‌کنید. برس را بعد از هر بار استفاده بشویید و در جای خشک نگه دارید، چون برس مرطوب خودش محل رشد باکتری است.

خیساندن در آب و صابون

اگر آلودگی خشک شده و سخت است، خیساندن بهترین راه است. یک کاسه آب ولرم بریزید و چند قطره صابون ملایم یا شامپو بچه اضافه کنید. نوک انگشتان را پنج دقیقه در آن نگه دارید. بعد از خیساندن، چرک نرم می‌شود و با یک برس نرم یا گوش‌پاک‌کن به راحتی خارج می‌شود. هرگز برای کندن آلودگی خشک از فشار و ابزار نوک‌تیز استفاده نکنید.

جوش شیرین و آبلیمو

این ترکیب قدیمی، هم برای تمیز کردن و هم برای روشن‌تر شدن ناخن استفاده می‌شود. یک قاشق چای‌خوری جوش شیرین را با چند قطره آبلیمو مخلوط کنید تا خمیر نرمی به دست آید. با یک مسواک نرم یا برس کوچک روی ناخن و زیر آن بکشید، دو تا سه دقیقه صبر کنید و بعد کامل بشویید. لیمو خاصیت روشن‌کننده دارد اما اسیدی است، پس اگر پوستتان حساس است یا دور ناخن زخم دارید، این ترکیب را کنار بگذارید.

سرکه سفید رقیق شده

سرکه سفید به دلیل خاصیت اسیدی ملایم، در پاک کردن رسوبات معدنی و بوی نامطبوع مؤثر است. یک قسمت سرکه را با سه قسمت آب مخلوط کنید و نوک انگشتان را سه تا چهار دقیقه در آن قرار دهید. این محلول را روی ناخن کاشت با لایه‌های چسبنده استفاده نکنید، چون می‌تواند به چسبندگی آسیب بزند.

روغن‌های طبیعی برای تغذیه پوست اطراف ناخن

تمیز کردن بدون آبرسانی، پوست دور ناخن را خشک و پوسته‌پوسته می‌کند و همین پوسته‌ها بعداً محل تجمع آلودگی می‌شوند. بعد از هر شستشو، چند قطره روغن بادام، روغن زیتون یا روغن درخت چای رقیق شده روی کوتیکول و لبه ناخن بمالید و ماساژ دهید. روغن درخت چای خاصیت ضدقارچی دارد اما باید رقیق باشد، یک قطره در یک قاشق روغن حامل کافی است.

ابزار و وسایل تمیز کردن ناخن

خیلی از آسیب‌های ناخن، نه از کمبود تمیزی بلکه از ابزار نامناسب می‌آید. یک ست ساده و درست، بهتر از ده وسیله گران‌قیمت و بی‌کیفیت است. جدول زیر ابزارهای اصلی و کاربرد دقیق هرکدام را نشان می‌دهد.

یک نکته را جدی بگیرید، ابزار تمیز مهم‌تر از ابزار گران است. اگر ناخن‌گیر و پوش‌استیک را بعد از هر بار استفاده با الکل پاک نکنید، در واقع آلودگی را از یک ناخن به ناخن دیگر منتقل می‌کنید. برای ناخن کاشت هم ابزار فلزی نوک‌تیز را کنار بگذارید، چون لبه ژل را بلند می‌کند و آب را به لایه‌های زیرین می‌رساند.

نحوه تمیزکردن ناخن‌های پا

ناخن‌های پا بیشتر از ناخن‌های دست در معرض فشار، تعریق و آلودگی هستند. کفش تنگ، جوراب نایلونی و مدت طولانی ایستادن، شرایطی می‌سازد که آلودگی راحت‌تر زیر ناخن جمع شود. مهم‌تر اینکه ناخن پای افراد دیابتی یا کسانی که گردش خون ضعیف دارند، نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

اگر ناخن پا ضخیم، زرد یا شکننده شده یا بوی نامطبوع دارد، احتمال قارچ وجود دارد. در این حالت تمیزکاری خانگی کافی نیست و باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین هرگز سعی نکنید گوشه ناخن فرو رفته در پوست را با فشار و ابزار بیرون بکشید، این کار عفونت را بدتر می‌کند.

تمیز کردن زیر ناخن کاشت

ناخن کاشت زیباست اما نگهداری‌اش قواعد خودش را دارد. در ناخن طبیعی، زیر ناخن یک فضای باز و قابل دسترس است. در ناخن کاشت، لایه ژل یا پودر روی صفحه ناخن قرار می‌گیرد و در محل اتصال به پوست، یک درز باریک ایجاد می‌شود. همین درز، نقطه حساس ماجراست. اگر آب و آلودگی وارد آن شود و بیرون نرود، کم‌کم بوی نامطبوع، تغییر رنگ و در موارد شدیدتر عفونت قارچی رخ می‌دهد.

روش درست تمیز کردن ناخن کاشت

برای تمیز کردن روزانه، از یک برس نرم و صابون ملایم استفاده کنید. برس را موازی با لبه ناخن حرکت دهید نه عمود بر آن. بعد از شستشو، حتماً با یک دستمال نخی نرم، درز اطراف ناخن را خشک کنید. خشک کردن به اندازه شستن مهم است و بیشتر افراد همین مرحله را جا می‌اندازند.

هفته‌ای یک بار، یک کاسه آب ولرم با چند قطره صابون بچه آماده کنید و نوک انگشتان را سه تا چهار دقیقه در آن نگه دارید. سپس با برس نرم، آلودگی‌های نرم‌شده را پاک کنید. از خیساندن طولانی پرهیز کنید، چون آب زیاد باعث نرم شدن و بلند شدن لبه ژل می‌شود.

چه کارهایی برای ناخن کاشت ممنوع است

• فرو کردن اجسام نوک‌تیز مثل سوزن یا ناخن‌گیر فلزی زیر لبه کاشت
• استفاده از استون یا مواد حل‌کننده ژل برای تمیز کردن سطح
• کندن کاشت با فشار انگشت یا دندان، حتی اگر لبه داده باشد
• شنا کردن طولانی در استخر بدون دستکش و خشک نکردن فوری
• استفاده از برس زبر یا سنگ پا روی سطح کاشت

محلول تمیز کننده زیر ناخن

محلول تمیزکننده ناخن، سه ویژگی دارد: آلودگی را نرم می‌کند، پوست را خشک نمی‌کند و به ساختار ناخن آسیب نمی‌زند. چند ترکیب ساده خانگی که در خانه هم موادشان پیدا می‌شود، بیشتر نیازها را پوشش می‌دهند.

یک اصل کلی را فراموش نکنید. محلولی که بیش از حد قوی باشد، به جای کمک، سد دفاعی پوست را ضعیف می‌کند و پوست خشک‌شده بیشتر مستعد ترک و عفونت است. اگر بعد از استفاده از یک محلول احساس سوزش یا خشکی شدید داشتید، استفاده را متوقف کنید.

سفید کردن زیر ناخن

زردی یا تیرگی زیر ناخن دلایل مختلفی دارد. گاهی فقط تجمع رنگدانه غذاهایی مثل زردچوبه یا هویج است. گاهی باقی‌مانده لاک تیره که کامل پاک نشده. در ناخن کاشت هم لایه ژل یا پودر با گذشت زمان می‌تواند به سمت زردی برود، مخصوصاً اگر فرد سیگاری باشد یا از محصولات بی‌کیفیت استفاده کرده باشد. اما در برخی موارد، تغییر رنگ زیر ناخن نشانه قارچ یا مشکل داخلی است و با هیچ روش خانگی برطرف نمی‌شود.

روش‌های خانگی برای روشن‌تر شدن ناخن

خمیر جوش شیرین و آب: یک قاشق جوش شیرین را با آب مخلوط کنید تا خمیر شود، دو دقیقه روی ناخن بمالید و با برس نرم کار کنید. این روش برای زردی سطحی خوب است.

آبلیموی رقیق: آب یک لیمو را با دو برابر آب مخلوط کنید و ناخن‌ها را پنج دقیقه در آن قرار دهید. لیمو روشن‌کننده است اما اگر روی پوست زخم استفاده شود می‌سوزاند. بعد از استفاده حتماً دست‌ها را بشویید و مرطوب کنید.

خمیر دندان سفیدکننده ساده: مقدار کمی خمیر دندان معمولی را با یک مسواک نرم روی ناخن بکشید و یک دقیقه صبر کنید. این روش برای لکه‌های سطحی ناشی از لاک مؤثر است اما هر روز تکرار نشود.

روغن درخت چای رقیق شده: اگر تغییر رنگ با خارش یا شکنندگی همراه است، یک قطره روغن درخت چای را در یک قاشق روغن حامل مخلوط کنید و شب‌ها روی ناخن بمالید. این کار خاصیت ضدقارچی دارد اما جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد.

چگونه کثیفی و چرک زیر ناخن را از بین ببریم

وقتی چرک زیر ناخن جا خوش کرده، بهترین کار نرم کردن تدریجی آن است، نه فشار آوردن. ترتیب درست مراحل، تفاوت بین یک تمیزکاری بی‌خطر و یک آسیب کوچک اما آزاردهنده است.

اگر بعد از تمیز کردن، درد، قرمزی یا ترشح دیدید، احتمال اینکه پوست زیر ناخن زخم شده باشد وجود دارد. در این حالت تمیزکاری را متوقف کنید، دست را خشک و تمیز نگه دارید و اگر علائم بیشتر از دو روز ادامه داشت به پزشک مراجعه کنید. افرادی که دیابت دارند یا سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند باید در این موارد سریع‌تر اقدام کنند.

نکات مهم و باورهای اشتباه

یکی از باورهای رایج این است که هرچه زیر ناخن را بیشتر و عمیق‌تر تمیز کنیم، بهداشتی‌تر است. این تصور درست نیست. ناحیه اتصال ناخن به پوست بسیار حساس است و تمیزکاری تهاجمی، سد طبیعی را می‌شکند. باور غلط دیگر این است که ناخن کاشت نیازی به تمیزکاری ندارد چون لاک دارد. برعکس، درزهای کاشت بیشتر از ناخن طبیعی آلودگی را نگه می‌دارند.

سوالات متداول

جمع‌بندی

تمیز کردن ناخن و زیر ناخن، کاری است که با کمی دقت و چند عادت ساده به بهترین نتیجه می‌رسد. نرم کردن آلودگی به جای کندن آن، استفاده از برس نرم و ابزار چوبی به جای فلز، خشک کردن کامل بعد از هر شستشو و مرطوب کردن پوست اطراف ناخن، چهار ستون اصلی این کار هستند. اگر ناخن کاشت دارید، همین اصول را با احتیاط بیشتری اجرا کنید و از هر چیزی که لبه کاشت را بلند می‌کند دور بمانید.

فراموش نکنید که بعضی تغییر رنگ‌ها و بوها با هیچ روش خانگی حل نمی‌شوند و باید توسط متخصص بررسی شوند. تمیزی خوب است، اما تمیزی همراه با ملایمت و آگاهی بهتر است. با یک روتین کوتاه روزانه و یک رسیدگی هفتگی، هم ناخن‌های طبیعی و هم ناخن‌های کاشت می‌توانند سالم، روشن و مرتب بمانند.